Περιποίηση και Σωστοί Χειρισμοί

Δεν  πρόκειται για μάσκες προσώπου ούτε για σέρβις αυτοκινήτου.

Πρόκειται για σκληρή και αδυσώπητη γραμματική που παίζει παιχνιδάκια και προκαλεί λαθάκια…
Πρόκειται για φωνές.
Όπου φωνές δεν είναι οι…. τσιρίδες αλλά, η ενεργητική και η μεσοπαθητική φωνή της γραμματικής. Που αφορούν ρήματα, διαμορφώνουν  και αναγνωρίζονται από την κατάληξη αυτών και απαιτούν ή αχρηστεύουν το αντικείμενο στη σύνταξή τους.
Για να μη περιπλανιόμαστε όμως σε …εφιαλτικές αναμνήσεις από σχολικά χρόνια, ας δούμε τα πράματα απλά .
Τα ρήματα   που τελειώνουν σε – μαι δηλώνουν  την κατάσταση που βρισκόμαστε  (κοιμάμαι, χαίρομαι κ.λ.π.) ή δηλώνουν ότι κάτι κάνουμε στον εαυτό μας (οργανώνομαι, κοιτάζομαι, χτυπιέμαι κ.λ.π.).
Όπως είναι κατανοητό, δεν  έχουν αντικείμενο συντακτικά.

Η ενέργεια ενός τέτοιου ρήματος αφορά  εξ ορισμού αυτόν που μιλάει, «γυρνάει στον εαυτό του» όπως μας έλεγαν στο σχολείο.
Τα ρήματα που τελειώνουν σε –ω δηλώνουν ενέργεια, η οποία έχει άλλο αποδέκτη κι όχι εμάς τους ίδιους.
Αυτός, είτε εμφανίζεται στη πρόταση και είναι το αντικείμενο του ρήματος  συντακτικά (πχ γράφω γράμμα, οδηγώ αυτοκίνητο κλπ) ή δεν εμφανίζεται και εννοείται η ύπαρξή του (πχ άσε με, τρώω τώρα – εννοείται το φαϊ μου).

Ωστόσο τι θα ήταν η γλώσσα αυτή χωρίς εξαιρέσεις……
Υπάρχουν ρήματα που, ενώ λήγουν σε –ω, δεν έχουν αντικείμενο πχ αναπνέω, ζω, υπάρχω, μιλάω   και άλλα τέτοια.
Και φυσικά υπάρχουν ρήματα που, ενώ λήγουν σε –μαι,  θέλουν αντικείμενο. Οπωσδήποτε! Και τότε γίνονται τα λάθη……

Επεξεργάζομαι. Λήγει σε –μαι αλλά στην πρόταση που το βάζουμε πρέπει να δηλωθεί και αντικείμενο , δηλαδή πρέπει να πούμε τι επεξεργάζεται αυτός που μιλάει πχ « Η επιτροπή επεξεργάζεται τις προτάσεις σου». Η πρόταση «Η επιτροπή επεξεργάζεται» είναι τόσο ελλιπής που ουσιαστικά στερείται νοήματος. Επίσης το ρήμα αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε παθητική σύνταξη. Δηλαδή δεν μπορούμε να πούμε «Οι προτάσεις σου επεξεργάζονται από την Επιτροπή». Το σωστό είναι «Οι προτάσεις σου βρίσκονται στην Επιτροπή για επεξεργασία» ή κάτι τέτοιο.

Χειρίζομαι. Τα ίδια κι αυτό. Χρειάζεται αντικείμενο οπωσδήποτε, για πλήρες και σαφές νόημα πχ «Ο Γιώργος χειρίζεται το μηχάνημα». Ούτε χωρίς αντικείμενο στέκεται μια πρόταση με αυτό το ρήμα, ούτε σε παθητική σύνταξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Δηλαδή ούτε «Ο Γιώργος χειρίζεται» είναι  νοηματικά επαρκές (τι /ποιόν χειρίζεται ο Γιώργος;;;;;;;),ούτε «Το μηχάνημα χειρίζεται από τον Γιώργο» είναι σωστό. Σε αυτήν την περίπτωση προτιμούμε κάτι σαν  « Το μηχάνημα βρίσκεται υπό τον χειρισμό του Γιώργου» ή κάτι άλλο παρόμοιο.

Περιποιούμαι. Ομοίως. Και εδώ, γίνονται τα περισσότερα λάθη, όταν  αυτό που περιποιούμαστε είναι ο εαυτός μας και νομίζουμε ότι αυτό υπονοείται από την κατάληξη –μαι του ρήματος .Όμως δεν υπονοείται. Πρέπει και αυτό να δηλωθεί στην πρόταση. Άρα προτάσεις τύπου «Θα έρθουν επισκέψεις το βράδυ. Περιποιήσου λίγο!» είναι ελλιπείς σε βαθμό λάθους. Τι  να περιποιηθεί ο χριστιανός που ακούει αυτήν την προτροπή; Το ντύσιμό του;; τον κήπο του;;; Την κουζίνα του;;; Το μαλλί του;;; Τι;;;; Πρέπει να του το διευκρινίσουμε. «Περιποιήσου τον εαυτό σου λίγο» είναι το σωστό!. Και βέβαια δεν υπάρχει περίπτωση παθητικής σύνταξης. «Ο κήπος περιποιήθηκε χτες από τον κηπουρό μας» είναι λάθος. Λύσεις τύπου «Ο κήπος δέχτηκε χτες τις περιποιήσεις του κηπουρού μας» είναι μια ευέλικτη εναλλακτική.

Αυτά λοιπόν.

Ας επεξεργαστούμε λίγο  τις γραμματικές γνώσεις μας για να περιποιηθούμε το λόγο μας και να τον χειριζόμαστε όπως του αξίζει!

Σχετικά