Τσικνοπέμπτη 2018.

Ο παλμός της αποκριάς χτύπησε και φέτος την Τσικνοπέμπτη 8 Φεβρουαρίου, στην
πλατεία Προσφυγικού Ελληνισμού. Μια ξεχωριστή βραδιά χαράς, κεφιού, μουσικής
μ’ ένα ιδιαίτερα παραδοσιακό χρώμα βγαλμένο από την αναβίωση των εθίμων του
λαού μας.
Το τμήμα Πολιτισμού του Δήμου Καλαμαριάς και ο Χορευτικός Όμιλος Θεσσαλονίκης
στο πνεύμα της συνεργασίας, που έχουν καλλιεργήσει, συνδιοργάνωσαν για μια
ακόμη φορά τη γιορτή της Τσικνοπέμπτης. Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν στις 7 το
απόγευμα με πατινάδα από την αρχή του πεζόδρομου μέχρι το Δημαρχείο. Οι
ορχήστρες μαζί με τους δεκάδες χορευτές του Χ.Ο.Θ. αλλά και του φιλοξενούμενου
συλλόγου «Αριστοτέλη» από την Κάτω Κώμη Κοζάνης, παρέσυραν το κοινό στο
πνεύμα των ημερών, με τις συχνές στάσεις και τους χορούς, που στήνονταν σ΄ όλη
την έκταση του πεζόδρομου. Παράλληλα, τα τμήματα ενηλίκων της Ε.
Εμμανουηλίδου και Λ. Θεοδωσιάδου κερνούσαν παραδοσιακό λουκούμι και κρασί,
προετοιμάζοντας τους παρευρισκόμενους για το φρεσκοψημένο σουβλάκι, που με
το τσίκνισμά του υποδεχόταν την αποκριά.
Το πρόγραμμα της βραδιάς ξεκίνησαν οι ενήλικες των τμημάτων της Πέμπτης του
Β. Ιωαννίδη και του Ι. Δότσιου, μετά το χαιρετισμό του Δημάρχου κ. Μπακογλίδη, με
χορούς από την Ήπειρο με τελευταίο το πιπέρι. Το μιμητικό χορό που απαντάται σ’
όλη την Ελλάδα και έχει τις ρίζες του στα χρόνια του Βυζαντίου. Ένα από τ’
αγαπημένα μπαχαρικά αυτής της εποχής ήταν το πιπέρι, το οποίο κατανάλωναν οι
πολίτες σε μεγάλες ποσότητες. Οι έμποροι το πουλούσαν σε μορφή κόκκων για να
έχουν μεγαλύτερο κέρδος. Τα μοναστήρια, επίσης αγόραζαν πολλά τσουβάλια και
συνήθιζαν να τρίβουν το περιεχόμενο και να το μετατρέπουν σε σκόνη, έτσι ώστε να
το πουλούν και αυτά πολύ πιο ακριβά. Η διαδικασία του κοπανίσματος όμως, ήταν
πολύ δύσκολη για τους καλόγερους, αφού η σκόνη του έμπαινε στη μύτη και τα
μάτια. Μια επίπονη δουλειά την οποία κατέληξαν, να αναθέτουν σε τιμωρημένους
και αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να επικρατήσει η έκφραση »Τώρα θα μάθεις πώς
το τρίβουν το πιπέρι!».
Ακολούθησε το παιδικό τμήμα του Ν. Καράτσαλη με χορούς πάλι από την Ήπειρο
και την παρουσίαση του εθίμου της χάσκας, που συναντάτε κυρίως στην περιοχή
της Μακεδονίας. Ο γεροντότερος δένει την άκρη μιας κλωστής σ’ ένα ξύλο και στην
άλλη δένεται συνήθως ένα ξεφλουδισμένο βραστό αυγό ή ένα γλύκισμα. Η
μεταφορική έννοιά του εθίμου είναι ότι << με αυγό κλείνει το στόμα το βράδυ της
αποκριάς και με αυγό ανοίγει πάλι το βράδυ της Ανάστασης>>
Ο φιλοξενούμενος σύλλογος «Αριστοτέλης» Κάτω Κώμης Κοζάνης με τους
ενήλικες της Πέμπτης χόρεψαν γύρω από τον αναμμένο Φανό και τραγούδησαν τα
πιπεράτα του εθίμου. Με φανερή την παγανιστική του προέλευση συνδέεται με τα
γυρίσματα του χρόνου και κυρίως το πέρασμα από το χειμώνα στην άνοιξη. Εστιάζει
στην ιδέα της ανατροπής της καθιερωμένης κοινωνικής και κοσμικής τάξης
πραγμάτων και αμφισβητεί αξίες και ιεραρχίες, καταργεί επίσης τα όρια των
πράξεων και των λόγων. Η εορταστική πυρά που ανάβει στα σταυροδρόμια της
πόλης εδώ και αιώνες αποτελεί συνέχεια από την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Σειρά είχαν μετά τα τμήματα ενηλίκων της Δευτέρας της Ε. Κολτσιάκη και του Π.
Λαθούρη, που παρουσίασαν με πολύ κέφι και διάθεση αποκριάτικα τραγούδια και
χορούς από τη Μυτιλήνη (Γλεντιστάδες). Τα κουκιά, τα ξύλα, το μαζεμένο, το
σαντικλέρι κ.α. Με το χορό, το τραγούδι τους, αλλά και τις μιμητικές τους κινήσεις
κατάφεραν με επιτυχία, να μεταφέρουν στο παλμό της πλατείας το αποκριάτικο
χρώμα του Αιγαίου.
Το προπαρασκευαστικό τμήμα του Σ. Παλιογιάννη στη συνέχεια, παρουσίασε
χορούς από την Αργιθέα και αναβίωσε το έθιμο, που έφεραν οι πρόσφυγες από τον
Πόντο και την Μικρά Ασία, το γαϊτανάκι. Έθιμο που συμβολίζει, κυρίως στις
αγροτικές περιοχές, την ομόνοια και την συναδέλφωση. Ο κυκλικός χορός επίσης
είναι αυτός, που υποδηλώνει και τον κύκλο της ζωής, από την ζωή στον θάνατο,
από την λύπη στην χαρά και από τον χειμώνα στην άνοιξη. Τα παιδιά με τη νεανική
τους φρεσκάδα, τη χορευτική τους αρτιότητα και παρουσία αναβίωσαν το έθιμο και
προμήνησαν τον ερχομό της Άνοιξης.
Το εορταστικό πρόγραμμα της Τσικνοπέμπτης έκλεισε το τμήμα νέων του Α. Ζάχου
με τον Μπέη. Έθιμο της Αν. Ρωμυλίας για τη σοδειά, που απαντάται με διάφορες
παραλλαγές από περιοχή σε περιοχή, από χωριό σε χωριό και ιδιαίτερα στον Βόρειο
Έβρο. Στην βασική του μορφή, ένας άρχοντας ο “Μπέης” (σύμβολο της εξουσίας) με
τους ακολούθους του, γυρίζει τα σπίτια του χωριού, όπου δέχεται κεράσματα και
δίνει ευχές, πάντα με τη συνοδεία της Γκάϊντας. Η αλληγορική έννοια του αποσκοπεί
στο ξύπνημα της φύσης από το λήθαργο του χειμώνα και στην εξασφάλιση μιας
καλής και παραγωγικής χρονιάς.
Ο κόσμος της κατάμεστης πλατείας διασκέδασε και επιδοκίμασε το πλούσιο και
φροντισμένο πρόγραμμα του Χ.Ο.Θ.. Γνώρισε ή ξαναθυμήθηκε τα έθιμα της λαϊκής
μας παράδοσης, ήρθε κοντά και ξέφυγε από τη καθημερινότητα. Η ουσιαστική
διασκέδαση όμως των μελών του Χ.Ο.Θ., είχε ξεκινήσει από τις προηγούμενες μέρες
με τη χαρά της συμμετοχής στην προετοιμασία των δρωμένων, που παρουσίασε
κάθε τμήμα. Επίλογος δε της βραδιάς ήταν το γλέντι, που ακολούθησε στο θεατράκι
της οδού Χηλής με σουβλάκι, κρασί, χορό και ακόμη περισσότερο «Φανό» με πιο
πικάντικα λεγόμενα, αλλά και πολύ συγκινητικά λόγια του δασκάλου του
«Αριστοτέλη», τον οποίο και ευχαριστούμε, για την φιλοξενία και την ταυτότητα του
Συλλόγου μας.
Έπαιξαν οι μουσικοί:
Γ. Δεληολάνης τρομπέτα, Κ. Δούκα τραγούδι, Α. Ζάχος κρουστά, Α. Ζώρας κλαρίνο,
Α.Κόκορης τραγούδι-ουτι, Π. Κογκαλίδης ποντιακή λύρα, Λ. Κουρεμένενος
ακορντεόν,Γ. Νταβιλάκος γκαϊντα, Σ. Τζιάτζιος κρουστά, Α. Τράκας βιολί.
Παρουσίαση : Μαρία Λαδά

Σχετικά